Perebutan takhta di Negeri-negeri Melayu pada penghujung abad ke-19 membawa kepada campur tangan British. Jelaskan?

Dasar campur tangan Inggeris di Tanah Melayu telah bermula di Perak pada tahun 1874 dengan termenterainya Perjanjian Pangkor, diikuti oleh Selangor,Sungai Ujong dan Pahang. Dengan ini bermulalah era perluasan British di Tanah Melayu sekaligus mengubah corak sistem pentadbiran masyarakat tempatan, politik,ekonomi dan sosial. Dasar campur tangan ini adalah untuk meluaskan kepentingan pihak British di Tanah Melayu. Sebelum kedatangan British di Tanah Melayu 1874, pentadbiran Tanah Melayu bersifat tradisional. Pentadbiran politik Tanah Melayu lebih bertunjangkan kepada kedudukan Raja atau Sultan. Raja atau Sultan meruakan ketua tertinggi dalam sistem pentadbiran politik Tanah Melayu. Di setiap negeri-negeri di Tanah Melayu mempunyai Raja atau Sultan yang memerintah mengikut caranya sendiri dalam mentadbir kawasan jajahan serta rakyat. Rakyat pada masa itu sangat patuh kepada Raja atau Sultan. Raja atau Sultan dipilih melalui kenaikkan tahta apabila Sultan sebelumnya mangkat. Atau lebih senang dikatakan sistem giliran. Anak raja atau sultan akan menggantikan tahta kerajaan.  Pergelutan atau pergaduhan yang berlaku dalam kalangan keluarga kerabat diraja telah berjaya mengundang kedatangan British di Tanah Melayu. Pergaduhan yang berlaku biasanya ialah perebutan tahta kerajaan.

Pada abad ke- 19 krisis politik kian memuncak ke atas ekoran perebutan tahta dalam kalangan kerabat diraja masing-masing. [1] ketegangan ini adalah disebabkan oleh faktor perang saudara yang semakin berlarutan, dek kerana tiada jalan penyelesaian yang dapat dipersetujui dalam kalangan kerabat diraja. Lebih rumit apabila keadaan yang kritikal ini telah dicampur tangan oleh golongan kongsi gelap yang semakin popular di Tanah Melayu menjelang abad ke - 19. Perang saudara merebut tahta kerajaan dan kawasan antara pembesar-pembesar Melayu adalah perkara yang sering terjadi. Contoh situasi di Perak. Perak mengamalkan sistem perlantikan Sultan berasaskan kepada giliran. Sejak awal abad ke-19 lagi Perak telah mengalami krisis dalam hal ehwal politik. Pada zaman pemerintahan Sultan Abdullah Muazzam Shah ( 1818-1830 ) , Perak telah mengamalkan sistem giliran yang meliputi 3  anggota keluarga diraja sahaja. [2] Bagaimanapun kaedah ini tidak dapat menyelesaikan sengketa yang berlaku. Ada beberapa syarat yang perlu diikuti dalam pemilihan Sultan secara mutlak, seperti mendapat persetujuan daripada pembesar-pembesar istana dan waris tersebut haruslah menghadirkan diri semasa upacara permakaman Sultan.

Perebutan tahta yang berlaku dalam sejarah Kesultanan Perak ini apabila Sultan Ali mangkat pada 1871, Sultan Abdullah gagal menghadirkan dirinya di tempat permakaman ayahandanya, kerana beliau sedang menghadapi masalah peribadi. Beliau telah selisih faham dengan isterinya Raja Tipah, Raja Tipah telah dilarikan oleh kaum kerabat dari Selangor. Daripada masalah ini beliau malu untuk hadirkan diri di Sayong.[3] Namun ekoran kegagalan daripada itu Sultan Abdullah tidak dilantik menjadi Sultan Perak malah dilantik menjadi Raja Dihilir sahaja. Kuasa pengaruh politik Ngah Ibrahim pada masa itu sangat kuat dan melantik menteri Larut Sultan Ismail menjadi Sultan Perak yang sah. Kekayaan bahan mentah di Larut itu telah berjaya memperluaskan pengaruh politik Ngah Ibrahim. Perpecahan ini telah membuka peluang kepada pihak British datang ke Tanah Melayu.

Sultan Abdullah menulis surat kepada pihak British iaitu kepada Sir Andrew Clarke dan menceritakan perihal yang berlaku dalam keluarga kerabat diraja Perak. Sir Andrew Clarke menggunakan permasalahan yang melanda Sultan Abdullah tersebut sebagai satu faktor untuk memperluaskan dasar British dan menjaga kepentingannya. Raja Muda Ali dan Raja Abdullah ( anakanda Sultan Jaafar) berebut-rebut mahu menjadi Sultan.[4] Maka termeterailah Perjanjian Pangkor yang ditandatangani oleh Sultan Abdullah di atas kapal pluto pada tahun 1874. [5] Ini  adalah satu penyebab utama pihak British datang ke Tanah Melayu dan bergiat secara aktif di negeri-negeri Melayu.

Seterusnya pihak British berjaya memperluaskan dasar imperialisme ke negeri-negeri Melayu. British berjaya campur tangan di atas permasalahan yang terjadi secara tidak langsung seterusnya mengubah dasar sistem politik Tanah Melayu yang bersifat tradisional kepada sistem Residen. Campur tangan di Perak merupakan saingan kepada kerajaan Belanda dalam memperluaskan dasarnya di Tanah Melayu pada abad ke-19, Belanda pada masa itu berpusat di Melaka. Setelah Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 British berjaya menawan Melaka. Kuasa barat cuba memonopolikan perdagangan di Tanah Melayu.[6] Beralih kepada negeri Selangor pula, era pemerintahan Sultan Muhammad pada 1875. Lukut merupakan sebuah kawasan yang kaya dengan bijih timah. Dipelopori oleh pembesar Melayu dan juga pembesar Cina. Kepesatan dan keuntungan bijih timah iu telah menimbulkan rasa tidak puas hati kepada pembesar Cina. Raja Busu merupakan pelombong timah yang mati dibunuh oleh pembesar Cina pada 1834[7] kerana berjaya memajukan perusahan timah. Disini telah nampak perebutan kuasa dalam kalangan kelas atasan sesama mereka. Namun pergaduhan ini juga melibatkan golongan pembesar istana. Kemangkatan Sultan Muhammad juga telah menyebabkan dua pihak sesama kerabat diraja bergaduh untuk perebutan kerajaan tahta iaitu antara Raja Muda Muhammad dengan Raja Abdul Samad. Persengketaan antara mereka ini adalah singkat dan Raja Abdul Samad berjaya menyingkirkan Raja Muda Muhammad.

Tetapi masih lagi ada perasaan tidak berpuas hati dalam kalangan kerabat diraja tersebut. Raja Abdullah mula memungut cukai perdagangan terhadap Raja Mahadi sedangkan Raja Mahadi adalah daripada golongan kerabat diraja Selangor. Raja Mahadi tidak berpuas hati atas tindakan Raja Abdullah dan membuat pakatan untuk menyingkirkan Raja Abdullah. Tindakan ini telah menggangu perdagangan timah dan menyebabkan kerugian besar dalam kalangan mereka. Keadaan politik di Selangor bertambah rumit apabila campur tangan daripada kerabat diraja kedah iaitu Tengku Kudin. Raja Mahadi yang dahagakan sokongan daripada pembesar kelas atasan berjaya melancarkan perang saudara dan Raja Mahadi berjaya menguasai kawasan Selangor semula pada bulan Julai 1870.[8]  Pada tahun yang sama juga telah tercetus Perang Kelang antara Tengku Kudin dengan Raja Mahadi. Persaingan sengit antara mereka ini telah membuka jalan sekali lagi kepada British untuk datang campur tangan. Sir Andrew Clarke mengambil kesempatan di atas pergaduhan ini untuk memperluaskan dasar Inggeris dengan menyokong Tengku Kudin. Dengan bantuan British juga Perang Kelang dapat dihentikan. Pihak Inggeris mula bertindak kerana masalah yang dihadapi di Tanah Melayu telah mula membuat British menanggung kerugian yang besar dalam perdagangan. Permasalahan yang berlaku di Selangor adalah disebabkan perebutan kawasan Daerah Kelang. Keadaan ini berlarutan sehinggakan pembesar-pembesar Inggeris di Tanah Melayu  terpaksa meminta bantuan Inggeris di London datang menyelesaikan masalah demi untuk menjaga kepentingan mereka di Tanah Melayu.

Secara tidak langsung pihak Inggeris telah membuat dasar campur tangan di seluruh negeri-negeri yang ada di  Tanah Melayu. Jika dilihat daripada kronologi yang berlaku dalam sejarah Tanah Melayu, pembesar-pembesar itu sendiri yang mencetus perbalahan dalam kalangan mereka disebabkan sikap tiada toleransi dalam pentadbiran. Sikap tamak juga yang mendorong sesorang itu bersifat tidak adil semasa menjalankan tugasnya. British pula sememangnya menunggu peluang keemasan dalam memperluaskan dasar-dasarnya dan menjaga kepentingan pangkalan British yang mula menapak di Tanah Melayu pada abad ke-19. Tanah Melayu yang pada masa itu kaya dengan hasil bahan mentah dan British sangat-sangat memerlukan satu aset untuk memperkukuhkan perdagangan mereka selepas tercetusnya revolusi di Perancis. Revolusi perindustrian yang berlaku telah mengubah arah British mencari tempat atau kawasan yang kaya dengan bahan mentah untuk memperluaskan pasaran mereka.

BIBILIOGRAFI.

1.         Buyong Adil, Perjuangan Orang Melayu Menentang Penjajahan Abad 15-19. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa Dan Pustaka. 1985.

2.         Khoo Kay Kim, Bandar Klang: Perkembangan 1870-1941. Universiti  Kebangsaan Malaysia Bangi. Selangor. 1990.

3.         Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia (1800-1963). Kuala Lumpur : Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd, 2002.

4.         Mohd Sarim Hj Mustajab, Klang 1890-1990 : Sejarah Dan Pentadbiran. Pejabat Daerah Klang kerjasama UKM. Selangor. 1990.

---

[1] Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia 1800-1963, Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd 2002, kuala Lumpur. Hal 48.

[2] Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia 1800-1963, Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd 2002, kuala Lumpur. Hal 49.

[3] Buyong Adil, Perjuangan Orang Melayu Menentang Penjajahan Abad 15-19, Dewan Bahasa Dan Pustaka 1985, Kuala Lumpur. Hal 152.

[4] Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia 1800-1963, Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd 2002, kuala Lumpur. Hal 53.

[5] Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia 1800-1963, Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd 2002, kuala Lumpur. Hal 73.

[6] Khoo Kay Kim, Bandar Klang: Perkembangan 1870-1941, UKM Bangi 1990. Selangor. Hal 73.

[7] Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia 1800-1963, Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd 2002, kuala Lumpur. Hal 55.

[8] Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia 1800-1963, Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd 2002, kuala Lumpur. Hal 57.